Dân bị ngăn tiếp cận BHYT

Cách thức triển khai chính sách BHYT theo hộ gia đình mới thực hiện mấy ngày qua nhận được phản ứng khá gay gắt từ người dân. Pháp Luật TP.HCM xin giới thiệu hai ý kiến chuyên gia để tháo gỡ những điểm kẹt liên quan đến quy định này.

Ông Nguyễn Việt Khoa, Giám đốc Trung tâm Tư vấn và bồi dưỡng pháp luật kinh doanh (ĐH Kinh tế TP.HCM):

Đi ngược cải cách thủ tục

Dân bị ngăn tiếp cận BHYT  - ảnh 1
 
BHYT theo hộ gia đình là chính sách an sinh tốt đẹp, nhân văn nhưng thực tế triển khai bộc lộ nhiều vấn đề không hợp lý, gây phiền phức cho người dân. Thứ nhất, trong thực tế cuộc sống có rất nhiều lý do khiến các thành viên trong gia đình không ở chung với nhau nên việc máy móc áp dụng mua BHYT theo cả hộ gia đình sẽ khó khả thi. Mặt khác, nó đi ngược xu thế mà cả nước đang hướng tới là sẽ bỏ dần hộ khẩu, thay vào đó quản lý mỗi người qua thẻ công dân. Như vậy chính sách này đi ngược cải cách thủ tục hành chính hiện hành.

Thứ hai, diện tạm trú, vãng lai ở các đô thị rất lớn. Những người này phần lớn chưa đăng ký tạm trú thì mua ở đâu, mua như thế nào, đây là vấn đề cần phải tháo gỡ để lao động nhập cư thuận tiện mua thẻ. Mặt khác, quy định mua theo hộ gia đình làm nảy sinh nhiều thủ tục phiền hà sẽ khiến người mua nản lòng. Như vậy liệu chính sách có đi vào đời sống, có thực hiện suôn sẻ hay không là vấn đề cần tính toán.

Để chính sách này đi vào đời sống, cần phải sửa lại hướng dẫn cho dễ thực hiện. Cụ thể, để mọi người tự họ quyết định mua hay không mua. Ngoài ra, cần đảm bảo nguyên tắc sinh sống, làm việc ở đâu thì để họ mua tại đó. Còn mua theo hộ khẩu rất phiền phức, chẳng lẽ khi bị ốm đau, chi trả chế độ người mua phải về địa phương đăng ký hộ khẩu để làm thủ tục. Tóm lại, cần phải giảm thủ tục hộ khẩu, giấy tờ xác minh, thay vào đó chỉ cần có chứng minh nhân dân là mua được rồi. Đối với người làm nghề tự do có thể đăng ký mua BHYT bất kỳ ở đâu nếu họ cảm thấy thuận tiện cho họ.

Dân bị ngăn tiếp cận BHYT  - ảnh 2

Mua BHYT theo hộ gia đình gây phiền phức cho người dân. Ảnh: P.ĐIỀN

Ông ĐỖ QUANG KHÁNH, nguyên Phó Giám đốc BHXH TP.HCM:

Làm không khéo sẽ có tác dụng ngược

Dân bị ngăn tiếp cận BHYT  - ảnh 3
 
Trước hết, định nghĩa thế nào là hộ gia đình thì vẫn chưa làm rõ vì trong hộ có nhiều nhân khẩu, trong đó có người thân ruột thịt nhưng cũng có người không ruột thịt, người ở trọ… Quan hệ giữa những người trong hộ rất phức tạp vẫn chưa giải quyết tách bạch mà đã áp dụng thực hiện sẽ rất khó nhận được sự đồng thuận cao.

Với những gia đình có thân nhân là quân nhân, công an công tác xa nhà; người đi làm thời vụ, công tác nước ngoài… thì chắc chắn phải mất rất nhiều thời gian xác minh. Ngoài ra có những phiền phức mà khi làm chính sách chưa lường hết được, chẳng hạn những người có bệnh hiểm nghèo cần BHYT liên tục để điều trị nhưng lỡ may trong gia đình có người mất việc không mua BHYT thì cần phải kéo dài thời xác minh mới được mua. Mặt khác, trước đây với hình thức BHYT tự nguyện, ai mua thì mua không ép, nay tăng thêm thủ tục, ràng buộc khiến người dân thấy chán nản dễ buông xuôi. Nguy cơ mua BHYT theo hộ gia đình sẽ sụt giảm.

Với những vướng mắc trên nếu không có hướng dẫn và tháo gỡ kịp thời sẽ rất khó khăn cho việc triển khai thực hiện BHYT toàn dân và sự đồng thuận cao trong xã hội.

Tất cả thành viên thuộc hộ gia đình phải tham gia BHYT. Mức đóng được giảm dần từ thành viên thứ hai trở đi, cụ thể: Người thứ nhất đóng tối đa bằng 6% mức lương cơ sở (621.000 đồng); người thứ hai, thứ ba, thứ tư đóng lần lượt bằng 70%, 60%, 50% mức đóng của người thứ nhất; từ người thứ năm trở đi đóng bằng 40% mức đóng của người thứ nhất.

(Trích khoản 5 Điều 12 Luật BHYT sửa đổi,
bổ sung có hiệu lực từ ngày 1-1-2015)